Waterbehandeling voor de autoclaaf in de tandartspraktijk
Een autoclaaf in de tandartspraktijk wordt gevoed met gedemineraliseerd of gedistilleerd water, nooit met onbehandeld kraanwater: de mineralen uit het leidingwater laten afzettingen achter op de instrumenten en in de kamer, en sommige zouten tasten roestvrij staal aan bij hoge temperatuur. Wat het sanitair betreft, moet de installatie bovendien het drinkwaternet beschermen tegen elke terugstroming, volgens de norm NBN EN 1717.
In het kort
- Gedemineraliseerd of gedistilleerd water, nooit onbehandeld kraanwater.
- Het richtpunt: de geleidbaarheid, minder dan 15 µS/cm volgens Euronda voor de Aquafilter 1 to 1 en de Aquaosmo (norm EN 13060).
- De NBN EN 1717 beschermt het drinkwaternet tegen elke terugstroming.

Welk water voor een autoclaaf?
Er is gedemineraliseerd of gedistilleerd water nodig dat voldoet aan de richtwaarden van bijlage C van de norm EN 13060.
Melag neemt deze waarden over in zijn handleidingen, onder meer:
| Parameter | Richtwaarde (EN 13060, bijlage C) |
|---|---|
| Hardheid | ≤ 0,02 mmol/l |
| Silica (SiO₂) | ≤ 1 mg/l |
| Chloriden | ≤ 2 mg/l |
| Verdampingsresidu | ≤ 10 mg/l |
| pH | 5 tot 7,5 |
| Uitzicht | Kleurloos, helder, zonder bezinksel |
In de praktijk bewaken de toestellen de geleidbaarheid, uitgedrukt in µS/cm, die het mineraalgehalte van het water weergeeft. Volgens Euronda heeft drinkwater doorgaans een geleidbaarheid van enkele honderden µS/cm. Euronda en NSK hanteren een drempel van 15 µS/cm voor het water van autoclaven: de fiche van de Aquafilter 1 to 1 van Euronda stelt die voor als de waarde van de EN 13060, NSK als de drempel om de patroon te vervangen. Sommige autoclaven meten zelf de geleidbaarheid vóór elke cyclus. Voor de andere kunt u die controleren met een manuele geleidbaarheidsmeter.
Waarom kalk en zouten de autoclaaf beschadigen
Kalk laat witachtige resten achter op de instrumenten en in de thermodesinfectoren, en zowel silicaten als chloriden kunnen roestvrij staal aantasten, vooral bij sterilisatietemperaturen. Dat stelt de Hoge Gezondheidsraad vast (advies 9682).
De fabrikanten beschrijven dezelfde effecten. Volgens Melag veroorzaakt water van onvoldoende kwaliteit afzettingen en vlekken op de instrumenten en in de kamer van de autoclaaf. W&H stelt zijn demineralisator voor als een middel om kalkafzetting in sterilisatoren te voorkomen.
Demineralisator of osmosetoestel: twee technieken
Om dit water in de praktijk te produceren, gebruikt men meestal een demineralisator met ionenwisselende harsen of een osmosetoestel. Beide worden aangesloten op de watertoevoer en kunnen de autoclaaf automatisch voeden. Er bestaan ook distilleertoestellen, zoals de Euronda Aquadist.
- De harsdemineralisator stuurt het kraanwater door patronen met mengbedharsen, die de ionen vasthouden. Hij is compact en wordt naast de autoclaaf geplaatst. De patronen raken uitgeput: u vervangt of regenereert ze wanneer de geleidbaarheid weer stijgt.
- Het osmosetoestel filtert het water door een membraan voor omgekeerde osmose. Bij Melag onderscheidt het zich door zijn grote capaciteit, waardoor het meerdere sterilisatoren kan voeden.
Thermodesinfector: de kwestie van de eindspoeling
Ook voor de thermodesinfector telt het water. In zijn advies 9682, dat vooral het werk van de sterilisatiediensten van ziekenhuizen beschrijft, beveelt de HGR osmosewater aan voor de spoeling en de desinfectie in de thermodesinfector, en voor de voeding van de stoomgenerator. Euronda legt uit dat een eindspoeling met gedemineraliseerd water afzettingen en vlekken voorkomt wanneer het kraanwater sterk gemineraliseerd is. Sommige waterbehandelingstoestellen voeden zowel de autoclaaf als de thermodesinfector.
Terugstroombeveiliging: het drinkwaternet beschermen
Terugstroombeveiliging (of disconnectie) bestaat erin te voorkomen dat het water van een toestel terugvloeit naar het drinkwaternet, door hevelwerking of door tegendruk.
In België publiceert de federatie van de watersector, Belgaqua, technische voorschriften voor binneninstallaties, gebaseerd op de norm NBN EN 1717. Ze delen de vloeistoffen in van categorie 1 (drinkwater) tot categorie 5, een vloeistof die gevaarlijk is voor de gezondheid door microbiologische of virale elementen. Deze voorschriften bevatten werkbladen die specifiek gewijd zijn aan tandartsunits en aan autoclaven en sterilisatoren. Ze leggen ook een vrije uitloop op in de afvoer naar de riolering van elk toestel dat op het waternet is aangesloten: als die niet conform is, wordt de vloeistof van het toestel als categorie 5 beschouwd.
Wat MFI voor u doet
MFI zorgt voor de behandeling, de sterilisatie en de terugstroombeveiliging van uw water. De terugstroombeveiliging wordt door onze technici uitgevoerd.
Veelgestelde vragen
Mag er kraanwater in een autoclaaf?
Nee. De autoclaaf vraagt gedemineraliseerd of gedistilleerd water conform bijlage C van de EN 13060. De mineralen in kraanwater laten afzettingen achter en sommige zouten kunnen de kamer doen corroderen.
Gedistilleerd of gedemineraliseerd water voor de autoclaaf?
Beide zijn geschikt als ze voldoen aan de richtwaarden van de EN 13060. Met demineralisatie ter plaatse hoeft u geen bidons te hanteren.
Welke geleidbaarheid voor het water van een autoclaaf?
Euronda en NSK hanteren een drempel van 15 µS/cm voor het water van autoclaven; bij NSK moet de harspatroon daarboven vervangen worden. Volg de handleiding van uw autoclaaf.
Bronnen
Bekijk de 20 bronnen van deze gids
- HGR, advies 8363 (2011), “Aanbevelingen met betrekking tot de infectiebeheersing bij tandheelkundige zorgverlening”, pagina van het advies
- HGR, advies 8363, Franse pdf
- HGR, advies 9682 (februari 2023), “Goede praktijken voor het beheer van medische hulpmiddelen voor meermalig gebruik”, pagina van het advies
- HGR, advies 9682, Franse pdf
- HGR, advies 9682, Engelse versie
- BSI, fiche EN 13060:2025
- Genorma, fiche EN 13060:2025
- CEN-CENELEC, artikel van 21 mei 2026 over de EN 13060:2025
- Tuttnauer, “Process Challenge Devices, Bowie-Dick and Helix Tests”
- Tuttnauer, “Types of Autoclave Sterilizers”
- Tuttnauer, “Key Components of Autoclaves”
- Tuttnauer, “Autoclave Troubleshooting”
- Melag, gebruikershandleiding Vacuclave 318 en 323 (pdf gehost door verdeler Plandent)
- MFI Medico-Dental, startpagina
- Euronda, fiche Aquafilter Pro
- Euronda, pagina Aquafilter 1 to 1
- NSK, Demin30
- Brochure Melag MELAdem
- W&H, Multidem
- Belgaqua, Repertorium 2025











